ทำไมสโมสรฟุตบอลถึงแต่งตั้งกุนซือพลาดซ้ำๆ? หรือถึงเวลาฟังเสียงนักเตะ

เรื่องนี้มักถูกอธิบายว่าเกิดจากการที่สโมสรไม่มีความอดทนมากพอ แต่ถ้าความจริงแล้วปัญหาไม่ได้อยู่ที่สโมสร “ใจร้อน” อย่างเดียว แต่อยู่ที่พวกเขาเลือกคนผิดมาตั้งแต่แรกด้วยล่ะ?

โดยพื้นฐานแล้ว ผู้จัดการทีมมักถูกปลดด้วยเหตุผลอยู่สองข้อ ไม่ก็ผลงานไม่เป็นที่ยอมรับ หรือไม่ก็ “เสียห้องแต่งตัว”

ปัจจัยข้อหลังดูเหมือนจะเกิดขึ้นบ่อยมากขึ้นเรื่อย ๆ และในอีกด้านหนึ่ง นักเตะก็มักถูกกล่าวหาว่าเลิกทุ่มเทหรือไม่ยอมเล่นเต็มที่เมื่อเกิดสถานการณ์แบบนั้น

ความกลัวเรื่อง “อำนาจของนักเตะ” ยังคงเป็นหนึ่งในความเข้าใจผิดครั้งใหญ่ที่สุดของวงการฟุตบอล

ฟุตบอลคือเรื่องของนักฟุตบอล

ในระดับพื้นฐานที่สุด ฟุตบอลสามารถดำรงอยู่ได้โดยไม่มีแฟนบอล ไม่มีผู้จัดการทีม ไม่มีเจ้าของสโมสร และไม่มีสื่อ

ยิ่งไปกว่านั้น ฟุตบอลยังเป็นหนึ่งในอาชีพที่มีระบบความสามารถเป็นตัวชี้วัดอย่างชัดเจนที่สุดในโลก คุณก้าวขึ้นหรือตกลงอย่างรวดเร็วโดยอาศัยผลงานของตัวเอง ซึ่งถูกประเมินโดยผู้คนหลายพันคนในทุกสัปดาห์

นักเตะที่ขึ้นมาถึงพรีเมียร์ลีกไม่ได้มีเพียงความสามารถพิเศษเท่านั้น แต่ในยุคนี้พวกเขายังอยู่ในอะคาเดมีของสโมสรตั้งแต่อายุเพียง 5 ขวบ และคุ้นเคยกับการทำงานภายใต้แนวทางแท็กติกที่ผู้จัดการทีมระดับสูงกำหนดไว้อย่างละเอียด

นักฟุตบอลย่อมรู้ว่าอะไรทำให้โค้ชคนหนึ่งเป็นโค้ชที่ดี

ดังนั้นพวกเขาอาจอยู่ในตำแหน่งที่เหมาะสมกว่าคนทั่วไปในการประเมินผู้สมัครที่จะเข้ามาเป็นกุนซือเสียด้วยซ้ำ เมื่อเทียบกับคนที่โดยปกติได้รับหน้าที่นี้ ไม่ว่าจะเป็นเจ้าของสโมสรที่บางครั้งรู้น้อยมากเกี่ยวกับฟุตบอล หรือผู้อำนวยการกีฬาที่อาจไม่ได้ต้องรับผิดชอบอย่างเต็มที่ต่อการตัดสินใจของตัวเองเสมอไป

ใครกันแน่คือคนที่มีอำนาจในสโมสร?

โครงสร้างอำนาจภายในสโมสรฟุตบอลเป็นเรื่องซับซ้อน และไม่มีสโมสรสองแห่งที่เหมือนกันอย่างแท้จริง

เมื่อเดือนมกราคมที่ผ่านมา The Athletic เคยทำบทความให้ผู้สื่อข่าวประจำสโมสรแต่ละทีมเลือกชื่อ “บุคคลที่สำคัญที่สุด” ของทั้ง 20 ทีมในพรีเมียร์ลีก

มี 7 ทีมที่เลือกเจ้าของสโมสร

5 ทีมเลือกผู้จัดการทีม แม้ในจำนวนนี้จะมี 3 คนที่ออกจากตำแหน่งไปแล้วในเวลาต่อมา

อีก 4 ทีมเลือกนักเตะ

3 ทีมเลือกประธานบริหารหรือบุคคลในตำแหน่งใกล้เคียงกัน

และมีอยู่หนึ่งทีมที่เลือกคำตอบได้เหนือความคาดหมายที่สุด นั่นคือ “คนดูแลชุดแข่ง” ซึ่งอย่างน้อยก็สะท้อนให้เห็นสภาพของ เวสต์แฮม ยูไนเต็ด ในฤดูกาลก่อนออกมาได้เป็นอย่างดี

แน่นอนว่า “คนที่สำคัญที่สุด” ไม่ได้หมายความว่าเป็น “คนที่มีอำนาจที่สุด” เสมอไป แต่เรื่องนี้ก็แสดงให้เห็นว่าลำดับชั้นภายในสโมสรฟุตบอลนั้นไม่ตายตัว และมีความยืดหยุ่นมากกว่าที่ถูกนำเสนอออกมา

กระบวนการแต่งตั้งผู้จัดการทีมเองก็แตกต่างกันอย่างมากในแต่ละสโมสร แฟนบอลพรีเมียร์ลีกส่วนใหญ่รู้ว่า ซาบี อลอนโซ ได้รับการแต่งตั้งให้เป็นผู้จัดการทีมเชลซีในช่วงซัมเมอร์ แต่มีแฟนบอลเพียงไม่กี่คนที่สามารถอธิบายได้อย่างชัดเจนว่า ใครคือคนที่ตัดสินใจจ้างเขา

จริงหรือที่นักฟุตบอลไม่มีความคิดเรื่องกุนซือ?

แม้ฟุตบอลมักวาดภาพนักเตะว่าเป็นคนทึ่ม เห็นแก่ตัว หรือไม่รู้เรื่องรู้ราว แต่สมาชิกระดับอาวุโสในห้องแต่งตัวสามารถสร้างความคิดเห็นที่มีเหตุผลเกี่ยวกับผู้จัดการทีมได้อย่างแน่นอน

ที่จริงแล้ว นักเตะจำนวนไม่น้อยยังเดินหน้าไปเป็นผู้จัดการทีมด้วยตัวเองในภายหลัง

เพราะบางครั้งเราอาจนึกภาพนักฟุตบอลที่กำลังเล่นอยู่ในปัจจุบันมายืนข้างสนามหรือเข้าไปนั่งอยู่ในห้องบอร์ดได้ยาก ลองย้อนกลับไปสัก 10-15 ปี

คณะกรรมการขนาดเล็กที่จะเข้ามาช่วยให้คำแนะนำเรื่องผู้จัดการทีมคนใหม่ของสโมสรใหญ่ในพรีเมียร์ลีกยุคนั้น อาจมีชื่ออย่าง ไมเคิล คาร์ริค และ ดาร์เรน เฟล็ทเชอร์ หรือ สตีเวน เจอร์ราร์ด และ เจมี คาร์ราเกอร์ หรือ มิเกล อาร์เตตา และ แพร์ แมร์เตซัคเกอร์ หรือ แว็งซ็องต์ ก็องปานี และ เจมส์ มิลเนอร์

แน่นอนว่าไม่ใช่ทุกครั้งที่จะมีตัวเลือกที่เหมาะสม

แต่นักฟุตบอลเป็นคนที่มีแรงผลักดันสูง มีความทะเยอทะยาน และมีอาชีพที่สั้น พวกเขาต้องการให้มีผู้จัดการทีมที่ดีเป็นคนบริหารงาน

อาร์เตตา กุนซืออาร์เซนอล ตกลงต่อสัญญาฉบับใหม่ ซึ่งเดิมกำลังจะหมดลงหลังจบฤดูกาลนี้

แต่ถ้าเขาประกาศว่าจะอำลาทีมหลังจบฤดูกาลหน้า มันก็คงไม่ใช่เรื่องแปลกอะไร หากสโมสรจะเข้าไปปรึกษา มาร์ติน โอเดการ์ด, เดแคลน ไรซ์ และ บูกาโย ซากา ว่าพวกเขาคิดว่าใครควรเข้ามารับหน้าที่ต่อไป

เราศรัทธาในนักฟุตบอลน้อยขนาดนั้นเลยหรือว่า เราไม่คิดว่านักเตะเก๋าประสบการณ์อย่าง ลูอิส ดังค์ ของไบรท์ตัน แอนด์ โฮฟ อัลเบียน, อดัม สมิธ ของบอร์นมัธ, จอห์น แม็คกินน์ ของแอสตัน วิลลา หรือ ทอม แคร์นีย์ ของฟูแล่ม จะสามารถคิดถึงผลประโยชน์ของสโมสรที่พวกเขารับใช้มานานเกือบ 10 ปีหรือมากกว่านั้นได้?

ประชาธิปไตยเริ่มเข้ามาในห้องแต่งตัวแล้ว

จริง ๆ แล้ว ในช่วงประมาณ 10 ปีที่ผ่านมา ฟุตบอลอังกฤษได้เริ่มนำองค์ประกอบบางอย่างของประชาธิปไตยเข้ามาในห้องแต่งตัวแล้ว

ในอดีต การเลือกกัปตันทีมถือเป็นหน้าที่สำคัญของผู้จัดการทีม

แต่แนวโน้มสมัยใหม่ซึ่งได้รับอิทธิพลมาจากฟุตบอลสเปน คือให้ทีมเลือกกัปตันกันเอง รวมถึงเลือกกลุ่มผู้นำทีมในวงกว้างขึ้นมาด้วย

แน่นอนว่าเรื่องนี้ไม่ได้มีกฎตายตัว บางผู้จัดการทีมยืนยันว่าจะเป็นคนเลือกกัปตันเอง บางคนมอบสิทธิ์ให้นักเตะเป็นคนเลือก และบางคนเลือกใช้วิธีผสม

แต่ถ้ากลุ่มผู้นำถูกเลือกจากนักเตะด้วยระบอบประชาธิปไตย กลุ่มนั้นก็อาจมีบทบาทมากขึ้นในการเลือกผู้นำสูงสุดของทีมต่อไป

แล้วจะเกิดอะไรขึ้น หากเราให้นักเตะมีอำนาจในการแต่งตั้งผู้จัดการทีม?

พวกเขาจะเลือกใคร?

นักเตะอาจเลือกคนที่พวกเขารู้จัก

นักฟุตบอลอาจมีแนวโน้มเลือกผู้สมัครที่พวกเขารู้จักอยู่แล้ว และเป็นคนที่เคยเป็นนักฟุตบอลด้วยตัวเอง

มีโอกาสไม่น้อยเลยว่าในปี 2019 นักเตะอาร์เซนอลอาจชอบแนวคิดให้เพื่อนร่วมทีมเก่าอย่าง อาร์เตตา กลับมาแทนที่ อูไน เอเมรี

เหตุผลเดียวกันนี้อาจเกิดขึ้นกับแมนเชสเตอร์ ยูไนเต็ดและอดีตผู้ช่วยผู้จัดการทีมอย่าง คาร์ริค รวมถึงแมนเชสเตอร์ ซิตี้และอดีตผู้ช่วยของสโมสรอย่าง เอ็นโซ มาเรสกา

ดูเหมือนจะเป็นเรื่องยากที่นักฟุตบอลจะเลือกชื่อที่ไม่ค่อยเป็นที่รู้จักมากนัก

แต่ก็ต้องยอมรับว่า การเลือกบางครั้งกลับกลายเป็นการแต่งตั้งที่เปลี่ยนแปลงสโมสรไปอย่างสิ้นเชิง หรือกลายเป็นการแต่งตั้งอัจฉริยะในเวลาต่อมา

ทีมอาร์เซนอลในช่วงกลางทศวรรษ 1990 คงไม่น่าจะเลือก อาร์แซน เวนเกอร์ หากให้พวกเขาเป็นคนตัดสินใจเอง แม้เรื่องนี้จะผ่านมา 30 ปีแล้วและฟุตบอลเปลี่ยนไปมาก

เช่นเดียวกัน นักเตะแมนเชสเตอร์ ยูไนเต็ดก็คงไม่เลือก ราล์ฟ รังนิก ผู้อำนวยการกีฬาของ โลโคโมทีฟ มอสโก ในเวลานั้น

คริสเตียโน โรนัลโด เคยบ่นถึงเรื่องนี้ในเวลาต่อมาว่า “มันเป็นสิ่งที่ไม่มีใครเข้าใจเลย — ผู้ชายคนนี้ยังไม่ใช่แม้แต่โค้ช”

ในทำนองเดียวกัน ท็อตแน่ม ฮ็อตสเปอร์ก็คงไม่เสียเวลาไปกับ อิกอร์ ทูดอร์ เมื่อฤดูกาลก่อน

บางครั้งมันรู้สึกเหมือนสโมสรฟุตบอลพยายามคิดให้ซับซ้อนเกินไป

คนที่เหมาะสมกับงานบางครั้งอาจเป็นใบหน้าที่คุ้นเคยที่สุดก็ได้

แต่การให้นักเตะเลือกก็มีความเสี่ยง

อีกหนึ่งอันตรายคือ นักเตะอาจไม่อยากแต่งตั้งผู้จัดการทีมที่เข้ามาจัดการหรือกำจัดผู้เล่นระดับอาวุโสเหล่านั้นออกจากห้องแต่งตัว

อย่างไรก็ตาม ปัญหานี้อาจช่วยหลีกเลี่ยงสถานการณ์ยุ่งยากบางอย่างได้เช่นกัน เพราะกระบวนการดังกล่าวมักเป็นเรื่องที่ยากมาก

ผู้จัดการทีมเชลซีหลายคนพยายามแยกทางกับ จอห์น เทอร์รี, แฟรงค์ แลมพาร์ด และ ดิดิเยร์ ดร็อกบา แต่ไม่สามารถทำได้ และสุดท้ายผู้จัดการทีมเหล่านั้นก็ถูกปลดออกจากตำแหน่ง

เชลซีเข้าถึงรอบชิงชนะเลิศแชมเปียนส์ ลีก 2 ครั้ง

ครั้งแรกภายใต้การคุมทีมของ อัฟราม แกรนต์ ซึ่งดูเหมือนจะปล่อยให้นักเตะทำสิ่งต่าง ๆ ตามใจตัวเอง

และอีกครั้งภายใต้การคุมทีมของอดีตกองกลางเชลซีอย่าง โรแบร์โต ดิ มัตเตโอ ซึ่งขยับจากบทบาทผู้ช่วยขึ้นมาเป็นกุนซือชั่วคราว

นี่คือสโมสรที่นักเตะเป็นฝ่ายมีอำนาจ

และมันประสบความสำเร็จอย่างมาก

หรือจริง ๆ แล้ว การแต่งตั้งผู้จัดการทีมพรีเมียร์ลีก ควรให้ผู้เชี่ยวชาญเป็นคนเลือก?

แน่นอนว่าเราสามารถมองกระบวนการแต่งตั้งผู้จัดการทีมในอีกแบบหนึ่งได้ทั้งหมด

การแต่งตั้งกุนซือคือการตัดสินใจทางธุรกิจที่ควรทำโดยคนที่มีประสบการณ์ด้านการสรรหาบุคลากร และคุณไม่จำเป็นต้องรู้รายละเอียดเฉพาะเกี่ยวกับการเพรสซิ่งหรือการสร้างเกมจากแดนหลัง เพื่อที่จะมองออกว่าใครคือผู้สมัครที่เหมาะสมกับตำแหน่งผู้จัดการทีม

ในทางทฤษฎี นี่คือเหตุผลที่สโมสรมีเจ้าของ ผู้บริหาร และผู้อำนวยการกีฬาที่ต้องรับผิดชอบเรื่องเหล่านี้

แต่ปัญหาก็คือ หากถึงช่วงพักเบรกทีมชาติในเดือนพฤศจิกายน ก็มีโอกาสที่เราจะได้เห็นผู้จัดการทีมอีกคนถูกปลด หลังจากคุมทีมมาประมาณหนึ่งปี

จากนั้นก็อาจมีบทความวิเคราะห์ยาวอีกชิ้นใน The Athletic ที่อธิบายว่า เพราะเหตุใดสถานการณ์ของเขาจึงมาถึงจุดที่ไม่สามารถไปต่อได้ เนื่องจากนักเตะหมดความเชื่อมั่นในตัวเขา

และยิ่งนักเตะมีส่วนรับผิดชอบมากขึ้นต่อการทำให้ “ผู้จัดการทีมถูกปลด” มากเท่าไร ก็ยิ่งมีเหตุผลมากขึ้นที่จะเข้าไปปรึกษาพวกเขาตั้งแต่แรก

บางทีคำถามจึงอาจไม่ใช่ว่า นักฟุตบอลควรมีอำนาจเลือกผู้จัดการทีมทั้งหมดหรือไม่

แต่อาจเป็นว่า สโมสรควรรับฟังความคิดเห็นของคนที่ต้องทำงานกับกุนซือคนนั้นทุกวันมากกว่านี้หรือไม่

เพราะสุดท้ายแล้ว คนที่ต้องลงไปในสนามและอยู่ภายใต้คำสั่งของผู้จัดการทีมตลอดฤดูกาล ก็คือนักฟุตบอลเอง

ติดตามข่าวพรีเมียร์ลีก ข่าวผู้จัดการทีม และผลการแข่งขันล่าสุดได้ที่ livescore8888.live