แมนเชสเตอร์ดาร์บี้ มาเรสก้า vs คาร์ริค กับฟุตบอลคนละขั้ว
ทีมระดับชั้นนำของโลกมักมีแนวทางการเล่นที่คล้ายกัน อย่างที่เห็นจากเกมนัดชิงชนะเลิศยูฟ่า แชมเปียนส์ ลีกฤดูกาลที่แล้วระหว่างปารีส แซงต์-แชร์กแมงกับอาร์เซนอล ซึ่งเป็นทีมที่ใช้โครงสร้างใกล้เคียงกัน เน้นครองบอล และสนับสนุนให้ผู้เล่นหมุนเวียนตำแหน่งภายในพื้นที่ที่กำหนด
แต่สำหรับแมนเชสเตอร์ดาร์บี้ในวันอาทิตย์ คาดว่าจะได้เห็นทีมของเอนโซ มาเรสก้า และทีมของไมเคิล คาร์ริคเล่นฟุตบอลในรูปแบบที่แตกต่างกันแทบจะคนละขั้ว
พูดง่าย ๆ คือ แมนเชสเตอร์ ซิตี้ใช้โครงสร้างที่ค่อนข้างตายตัว โดยมีการกำหนดตำแหน่งของผู้เล่นอย่างแม่นยำ ขณะที่แมนเชสเตอร์ ยูไนเต็ดใช้แนวทางที่ยืดหยุ่นกว่า มีกรอบเรื่องตำแหน่งอยู่ แต่ให้อิสระผู้เล่นในการเคลื่อนที่มากกว่า
สมดุลระหว่างการควบคุมกับอิสระ
มาเรสก้าได้รับอิทธิพลจากเป๊ป กวาร์ดิโอลา อดีตกุนซือแมนเชสเตอร์ ซิตี้ และต้องการสร้างทีมที่มีเอกลักษณ์ชัดเจนในเรื่องการควบคุมเกม ครองบอลให้มากที่สุด และพยายามลดความไม่แน่นอนที่เกิดขึ้นจากการเล่นฟุตบอล
กุนซือชาวอิตาลีมักเปรียบเทียบลักษณะการเคลื่อนที่ของหมากรุกกับฟุตบอล ดังนั้นจึงไม่น่าแปลกใจที่การเล่นตามตำแหน่งจะเป็นรากฐานสำคัญของทีมของเขา
แนวคิดเหล่านี้พิสูจน์ให้เห็นแล้วว่าประสบความสำเร็จในฟุตบอลยุคใหม่ แต่แมนเชสเตอร์ ยูไนเต็ดของคาร์ริคเบี่ยงออกจากแนวทางนี้มากกว่าหลายทีม
นั่นไม่ได้หมายความว่ายูไนเต็ดไม่มีแนวคิดเรื่องตำแหน่ง พวกเขามี แต่เรื่องนี้มีบทบาทน้อยกว่าทีมของมาเรสก้าอย่างชัดเจน
ความสมดุลระหว่างการกำหนดรูปแบบกับการให้อิสระเห็นได้จากคำพูดของคาร์ริคเกี่ยวกับช่วงแรกที่เขาเข้ามาทำงานกับกองกลางวัย 21 ปีอย่างโคบี ไมนู
“ผมตั้งใจมากที่จะไม่ให้คำแนะนำเขามากเกินไป มีคำแนะนำเล็ก ๆ น้อย ๆ และเรื่องตำแหน่งอยู่บ้าง แต่ต้องเชื่อในสิ่งที่เขาเป็น เพราะเขาเป็นนักฟุตบอลที่ยอดเยี่ยม”
แมนเชสเตอร์ ยูไนเต็ดของคาร์ริคใช้แนวคิดเรื่องตำแหน่งอย่างไร?
แมนเชสเตอร์ ยูไนเต็ดให้เซ็นเตอร์แบ็กสองคนรักษาตำแหน่งของตัวเองอย่างค่อนข้างตายตัว
ในแดนกลาง กองกลางตัวที่อยู่ลึกที่สุดมีหน้าที่ช่วยสร้างเกมจากแนวลึก โดยอาจเล่นเป็นส่วนหนึ่งของกองกลางสองคนที่ยืนแคบ หรือถอยลงมาเพื่อสร้างแนวรับสามคนร่วมกับเซ็นเตอร์แบ็ก
หากแนวรับสามคนถูกสร้างขึ้น กองกลางอีกคนจะรักษาตำแหน่งอยู่ตรงกลางสนามเพียงคนเดียว
ฟูลแบ็กทั้งสองฝั่งจะเริ่มต้นจากตำแหน่งแบ็กซ้ายและแบ็กขวาตามธรรมชาติในจังหวะสร้างเกมจากแนวลึก ก่อนจะมีโอกาสขยับขึ้นไปเข้าร่วมกับแนวรุกเมื่อทีมดันสูง
เมื่อเกิดขึ้น พวกเขาจะเลือกตำแหน่งโดยอิงจากเพื่อนร่วมทีมที่เล่นริมเส้น โดยหนึ่งคนจะยืนกว้าง และอีกคนขยับเข้าด้านในมากกว่า
ขณะเดียวกัน ผู้เล่นหมายเลข 10 และกองหน้าจะมีจังหวะถอยลงต่ำ ทำให้บางช่วงภาพรวมของแนวรุกดูคล้ายกับกองหน้าสองคนที่มีความยืดหยุ่นมากขึ้น
เหตุผลเบื้องหลังรูปทรงการเล่นของแมนเชสเตอร์ ยูไนเต็ด
ตำแหน่งเหล่านี้มีเหตุผลทางแท็กติกอยู่เบื้องหลัง
เมื่อกองกลางตัวรับได้รับอิสระให้ถอยลงมาเป็นแนวรับสามคนชั่วคราว ยูไนเต็ดจึงมีทางเลือกในการสร้างความได้เปรียบเชิงจำนวนกับทีมที่ใช้กองหน้าสองคนในการเพรสซิ่ง
เมื่อเจอกับทีมที่เล่นแคบ ฟูลแบ็กที่ยืนกว้างช่วยให้ยูไนเต็ดสามารถเลือกเล่นรอบแนวรับคู่แข่งได้ แต่ทีมของคาร์ริคมักพยายามเล่นผ่านตรงกลางสนามมากกว่า และดูเหมือนว่านี่เป็นสิ่งที่พวกเขาได้รับการฝึกมา
ตำแหน่งของฟูลแบ็กช่วยดึงคู่แข่งที่ยืนแคบให้ต้องขยายออกด้านข้าง เพราะเมื่อคู่แข่งกังวลถึงอันตรายจากฟูลแบ็กของยูไนเต็ดที่มีพื้นที่ พวกเขาอาจขยับตามออกไป
เมื่อคู่แข่งขยับกว้าง พื้นที่ตรงกลางก็จะเปิดให้เพื่อนร่วมทีมจ่ายบอลเข้าไปหากองกลางด้านในได้
การเล่นบอลเข้าสู่พื้นที่ตรงกลางแม้ว่าจะมีผู้เล่นจำนวนมาก ยังช่วยดึงคู่แข่งให้เข้าหาบอลมากขึ้น และผลที่ตามมาคือผู้เล่นริมเส้นของยูไนเต็ดจะมีเวลาและพื้นที่มากกว่าเดิมเมื่อได้รับบอล
การรวมกลุ่มของผู้เล่นบริเวณกลางสนามยังช่วยให้ยูไนเต็ดพร้อมเข้ารุมรอบบอลทันทีหากเสียการครองบอล เพื่อพยายามแย่งบอลกลับคืนมา
คาร์ริคกับมาเรสก้ามองเรื่องอิสระของนักเตะอย่างไร?
โครงสร้างและตำแหน่งเหล่านี้เป็นเหมือนกรอบเริ่มต้นสำหรับผู้เล่นของยูไนเต็ด
แต่ผู้เล่นที่สามารถสร้างอิทธิพลต่อเกมจากหลายพื้นที่ของสนามจะได้รับอนุญาตให้เคลื่อนที่ได้อย่างอิสระมากกว่า ทำให้ยูไนเต็ดมีความคาดเดายาก ซึ่งแน่นอนว่ามีทั้งข้อดีและข้อเสีย
หากบรูโน แฟร์นันด์สหรือคุนญาตัดสินใจว่าเกมต้องการให้พวกเขาขยับเข้าใกล้บอล ออกจากพื้นที่ตรงกลาง และเข้าไปใกล้เส้นข้าง พวกเขาก็สามารถทำแบบนั้นได้
จากนั้นเซ็นเตอร์แบ็กของคู่แข่งจะต้องตัดสินใจว่าจะตามผู้เล่นออกมาหรือไม่
หากพวกเขาไม่ตาม ยูไนเต็ดมักสามารถสร้างความได้เปรียบเชิงจำนวนรอบบอล ทำให้หลุดจากแรงกดดันได้ง่ายขึ้น
แต่หากมีการตามตัวออกมา พื้นที่ตรงกลางแนวรับของคู่แข่งก็จะเปิดขึ้นให้ผู้เล่นอีกคนของยูไนเต็ดเข้าไปใช้ประโยชน์
หลังจากนั้นนักเตะยูไนเต็ดต้องตีความภาพเกมที่มีความวุ่นวายมากขึ้นด้วยตัวเอง โดยเลือกว่าจะทำอะไรต่อในแต่ละช่วงเวลา แทนที่จะทำตามบทที่เขียนเอาไว้ล่วงหน้า
มาเรสก้ามองคำว่าอิสระต่างออกไป
มาเรสก้ามีมุมมองต่อคำว่า “อิสระ” แตกต่างออกไปอย่างชัดเจน
“ถ้าความอิสระสำหรับคุณหมายถึงการที่คุณสามารถเคลื่อนที่ไปได้ทุกที่ นั่นไม่ใช่อิสระ แต่มันคือความวุ่นวาย” เขากล่าวกับสกาย สปอร์ตส์เมื่อเดือนกันยายนที่ผ่านมา
“อิสระของเรา? คุณสามารถทำอะไรก็ได้ในตำแหน่งที่คุณได้รับบอล”
ผู้เล่นตัวจริงของแมนเชสเตอร์ ซิตี้จะยืนอยู่ในโซนที่กำหนดอย่างชัดเจนในจังหวะมีบอล โดยใช้โครงสร้าง 3-2-5 หรือ 3-1-3-3
แนวทางนี้อาจทำให้คู่แข่งคาดเดารูปแบบของพวกเขาได้ง่ายกว่า แต่ข้อดีคือผู้เล่นของซิตี้รู้หน้าที่ของแต่ละคน รู้ว่าเพื่อนร่วมทีมจะอยู่ตรงไหน และรู้ว่ามีแนวโน้มจะเคลื่อนที่อย่างไร
หลังเกมที่ซิตี้เอาชนะโคเวนทรี มาเรสก้ากล่าวว่าอิลิมาน เอ็นดิอายมีเวลาซ้อมกับทีมเพียงเล็กน้อย และอธิบายว่านั่นทำให้บางครั้งเขา “เคลื่อนที่ผิดทางและเข้าไปอยู่ในตำแหน่งที่ผิด” เมื่อเทียบกับสิ่งที่ซิตี้ต้องการ
ข้อได้เปรียบของสไตล์ที่ค่อนข้างตายตัวคือ แม้คู่แข่งจะรู้ว่าคุณกำลังจะทำอะไร แต่ความเร็วในการดำเนินการก็ยังทำให้สิ่งเหล่านั้นหยุดได้ยาก
นอกจากนี้ นักเตะไม่จำเป็นต้องคิดหาวิธีเจาะแนวรับแบบสด ๆ อยู่ตลอดเวลา เพราะผู้จัดการทีมได้กำหนดทางออกเอาไว้แล้ว และสิ่งเหล่านั้นผ่านการฝึกซ้ำตลอดฤดูกาล
คาร์ริคสร้างระเบียบอย่างไรในระบบที่อิสระกว่า?
เพื่อให้แนวทางที่มีอิสระมากขึ้นยังคงมีทิศทาง แมนเชสเตอร์ ยูไนเต็ดดูเหมือนจะสร้างหลักการและแนวคิดทางแท็กติกที่ผู้เล่นทุกคนเข้าใจร่วมกัน
เรื่องนี้รวมถึงการรวมกลุ่มรอบบอล การดึงคู่แข่งเข้าหาตัวเอง ก่อนพยายามหาผู้เล่นที่อยู่ในพื้นที่ว่างอย่างรวดเร็ว
แตกต่างจากทางออกที่มาเรสก้ากำหนดเอาไว้เฉพาะเจาะจง ซึ่งบอกว่าการกระทำแต่ละอย่างควรเกิดขึ้นที่ไหนและเมื่อใด ผู้เล่นของยูไนเต็ดมักเป็นคนตัดสินใจเองว่าจะใช้สิ่งที่ได้รับการฝึกมาเมื่อใดและตรงไหน
การดูรูปแบบการส่งบอลของยูไนเต็ดช่วยอธิบายจุดนี้ได้เป็นอย่างดี
ทีมของคาร์ริคพยายามหนีแรงกดดันด้วยการใช้ผู้เล่นสามคนต่อบอลหากัน เมื่อผู้เล่นคนหนึ่งกำลังจะรับบอล เพื่อนร่วมทีมมักขยับเข้าไปเป็นทางเลือกสำหรับการจ่ายครั้งต่อไป
พวกเขาไม่ได้ทำเช่นนี้ในโซนที่กำหนดตายตัว แต่จะสร้างรูปสามเหลี่ยมเหล่านี้เมื่อรู้สึกว่าจังหวะนั้นเหมาะสม
ภาษาทางแท็กติกที่ทุกคนเข้าใจร่วมกันจึงทำให้พวกเขามีความชัดเจนในการเล่น ขณะเดียวกันก็ยังคงความคาดเดายากเอาไว้สำหรับฝ่ายรับ
ข้อดีและข้อเสียของสองแนวทาง แมนเชสเตอร์ดาร์บี้
ไม่มีวิธีใดที่ถูกหรือผิดในการเล่นฟุตบอล แต่ทุกแนวทางย่อมมีข้อดีและข้อเสียของตัวเอง
ระบบที่ให้อิสระมากกว่าของยูไนเต็ดได้รับคำชื่นชมจากบรูโน แฟร์นันด์ส ซึ่งผลงานของเขาดีขึ้นหลังคาร์ริคเข้ามารับตำแหน่งเมื่อฤดูกาลที่แล้ว และต่อมาได้รับเลือกเป็นนักเตะยอดเยี่ยมแห่งฤดูกาลของพรีเมียร์ลีก
ในทางกลับกัน มีคำถามเกิดขึ้นเกี่ยวกับการใช้งานราโย่ เชร์กี ผู้เล่นเกมรุกเชิงสร้างสรรค์ของแมนเชสเตอร์ ซิตี้
หลายครั้งในฤดูกาลที่แล้ว กวาร์ดิโอลาแสดงให้เห็นอย่างชัดเจนว่าเขารู้สึกว่าเชร์กีจะมีประสิทธิภาพมากกว่าหากยืนอยู่ระหว่างแนวรับและแนวกองกลางของคู่แข่ง และอยู่ใกล้กับเออร์ลิง ฮาแลนด์
“เขามีความสามารถและคุณภาพในพื้นที่สุดท้าย นั่นเป็นเหตุผลว่าทำไมบางครั้งเมื่อพวกเขาถอยไปหาผู้รักษาประตูเพื่อรับบอล ผมจึงบอกว่าไม่ ผมต้องการให้คุณอยู่ตรงนั้น ในพื้นที่สุดท้าย”
มาเรสก้าก็สะท้อนแนวคิดดังกล่าวเช่นกัน แม้อาจจะไม่ได้เน้นหนักเท่ากวาร์ดิโอลา
เขาอธิบายว่า “ยังมีแผนการเล่นอยู่เสมอ เมื่อเราอยู่ในแดนของเรา ราโย่จะถอยลงมาเล็กน้อยเพื่อควบคุมจังหวะของเกม แต่เมื่อบอลอยู่ในแดนตรงข้าม เราต้องการให้ราโย่อยู่ในตำแหน่งที่จะสร้างอันตราย”
บางคนอาจมองว่าแมนเชสเตอร์ ยูไนเต็ดสามารถดึงศักยภาพของแฟร์นันด์สออกมาได้อย่างเต็มที่ในเชิงรายบุคคล มากกว่าที่ซิตี้ทำกับเชร์กีในตอนนี้
แต่อีกมุมหนึ่งก็สามารถมองได้ว่า แมนเชสเตอร์ ซิตี้ดูเป็นทีมที่ทำผลงานโดยรวมได้ดีกว่าแมนเชสเตอร์ ยูไนเต็ดในช่วงต้นฤดูกาล
ระบบอิสระต้องใช้เวลาในการพัฒนา
การสร้างฟุตบอลที่มีอิสระมากขึ้นจำเป็นต้องอาศัยเคมีและความเข้าใจระหว่างผู้เล่น ซึ่งต้องใช้เวลาในการพัฒนา
ในทางตรงกันข้าม บทบาทที่ตายตัวและรูปแบบการเล่นที่กำหนดไว้สามารถนำมาใช้งานได้เร็วกว่า และช่วยสร้างความสม่ำเสมอไม่ว่าผู้เล่นคนไหนจะได้ลงสนาม
ยังเร็วเกินไปที่จะบอกว่าการเดิมพันของคาร์ริคจะประสบความสำเร็จหรือไม่ แต่ในโลกฟุตบอลที่โค้ชจำนวนมากประสบความสำเร็จจากการกำหนดคำตอบให้ผู้เล่น การคืนอำนาจการตัดสินใจบางส่วนกลับไปให้กับนักเตะก็ถือเป็นทางเลือกที่น่าสนใจ
อย่างน้อยสำหรับคนดูที่ไม่ได้เชียร์ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง แนวทางนี้ก็เป็นสิ่งที่น่าติดตาม
แมนเชสเตอร์ดาร์บี้ จึงเป็นการปะทะกันของสองแนวคิด
แมนเชสเตอร์ดาร์บี้ ครั้งนี้จึงไม่ได้เป็นเพียงการแข่งขันระหว่างแมนเชสเตอร์ ซิตี้กับแมนเชสเตอร์ ยูไนเต็ด แต่เป็นการปะทะกันของแนวคิดฟุตบอลสองแบบที่แตกต่างกันอย่างชัดเจน
มาเรสก้าเชื่อในการควบคุมเกมผ่านตำแหน่งที่กำหนดไว้อย่างแม่นยำ ผู้เล่นรู้ว่าตัวเองควรอยู่ตรงไหนและควรขยับอย่างไร ขณะที่คาร์ริคเริ่มจากกรอบที่กำหนดไว้ แต่เปิดโอกาสให้นักเตะตีความสถานการณ์และตัดสินใจด้วยตัวเองมากกว่า
ฝั่งหนึ่งพยายามลดความวุ่นวายของฟุตบอลด้วยโครงสร้างและรูปแบบที่ผ่านการฝึกซ้อมซ้ำ ๆ อีกฝั่งยอมรับความไม่แน่นอนและหวังใช้มันเป็นอาวุธสร้างความได้เปรียบ
ไม่มีคำตอบตายตัวว่าแนวทางไหนดีกว่ากัน และแมนเชสเตอร์ดาร์บี้จะเป็นอีกหนึ่งบททดสอบสำคัญว่าปรัชญาของทั้งสองกุนซือสามารถรับมือกับฟุตบอลระดับสูงได้ดีเพียงใด
ท้ายที่สุดแล้ว ระบบแบบตายตัวมีข้อดีตรงความชัดเจนและความสม่ำเสมอ ส่วนระบบที่ให้อิสระก็สามารถสร้างความคาดเดายากและเปิดพื้นที่ให้นักเตะที่มีพรสวรรค์สร้างความแตกต่างได้
คำตอบว่าแนวทางของมาเรสก้าหรือคาร์ริคจะประสบความสำเร็จมากกว่ากันยังต้องใช้เวลา แต่การได้เห็นสองแนวคิดที่อยู่คนละขั้วมาปะทะกันในเกมเดียว ย่อมทำให้แมนเชสเตอร์ดาร์บี้ครั้งนี้มีเรื่องให้จับตามองมากกว่าผลการแข่งขันเพียงอย่างเดียว
อ่านบทวิเคราะห์ต้นฉบับเพิ่มเติมได้จาก BBC Sport: Manchester derby – Fixed v fluid
