นักเตะยิงทีมเก่า ทำไมหลายคนถึงชอบหลอนสโมสรเก่าแบบ อเดบายอร์
เรื่องนี้อาจฟังดูเหมือนเป็นเพียงมุกหรือความเชื่อของแฟนบอล แต่มีงานศึกษาทางวิชาการที่สนับสนุนว่า นักเตะสามารถมีแรงจูงใจเพิ่มขึ้นเมื่อกลับมาเผชิญหน้ากับอดีตต้นสังกัด โดยเฉพาะในเกมที่นักเตะยังมีเรื่องค้างคาในใจเกี่ยวกับการย้ายทีม
หนึ่งในตัวอย่างที่ถูกพูดถึงมากที่สุดคือ เอ็มมานูเอล อเดบายอร์ อดีตกองหน้าอาร์เซนอลที่เคยสร้างเหตุการณ์ระดับตำนานหลังยิงประตูให้แมนเชสเตอร์ ซิตี้ในเกมพบต้นสังกัดเก่าในปี 2009 แต่ก่อนที่จะไปถึงเหตุการณ์นั้น เรื่องราวของนักเตะที่กลับไปเจอทีมเก่ามีรายละเอียดมากกว่าที่คิด
ทำไมนักเตะยิงทีมเก่าถึงกลายเป็นเรื่องเล่าที่ไม่เคยหายไป?
หนึ่งในคำอธิบายที่ง่ายที่สุดคืออารมณ์ เพราะการกลับไปเจอสโมสรที่เคยเป็นต้นสังกัดไม่เหมือนการเจอคู่แข่งทั่วไป
นักเตะคนนั้นเคยอยู่ในห้องแต่งตัวแห่งนั้น เคยเดินลงสนามแห่งนั้น เคยรับเสียงเชียร์จากแฟนบอลชุดเดียวกัน และอาจเคยถูกยกให้เป็นฮีโร่ ก่อนที่ความสัมพันธ์จะจบลงด้วยเหตุผลบางอย่าง
บางคนจากกันด้วยดี
บางคนย้ายเพราะไม่ได้อยู่ในแผนของโค้ช
บางคนต้องการย้ายเพื่อโอกาสที่ดีกว่า
และบางคนออกจากทีมพร้อมกับความรู้สึกที่ยังค้างคา
เมื่อทั้งสองฝ่ายกลับมาเจอกันอีกครั้ง อารมณ์เก่า ๆ จึงสามารถกลับมาพร้อมกันได้ทันที
เจมี่ คิวร์ตัน กับวันที่สนามเมมกลายเป็นหม้อน้ำเดือด
เรื่องของ เจมี่ คิวร์ตัน คือหนึ่งในตัวอย่างที่ชัดเจนที่สุดเกี่ยวกับความซับซ้อนของการกลับไปเจอสโมสรเก่า
คิวร์ตันเป็นชาวบริสตอลและเติบโตมากับการชมบริสตอล โรเวอร์สจากบนอัฒจันทร์ เขาเติบโตจากระบบของนอริช ซิตี้ ก่อนสร้างชื่อด้วยการยิงประตูในลีกให้โรเวอร์สได้มากกว่า 70 ลูกตลอดช่วงเวลาสี่ฤดูกาล
เขากลายเป็นขวัญใจของแฟนบอล แต่การย้ายออกจากสโมสรกลับทิ้งความรู้สึกไม่ดีเอาไว้เล็กน้อย เพราะค่าตัวที่โรเวอร์สได้รับไม่เป็นไปตามที่หลายฝ่ายคาดหวัง
จากนั้นในวันบ็อกซิงเดย์ ปี 2000 คิวร์ตันกลับมาเยือนสนามเมม สเตเดียมในฐานะนักเตะของเรดดิ้ง
บรรยากาศในวันนั้นรุนแรงกว่าที่เขาคาดไว้มาก
ทันทีที่ลงจากรถบัส เขาถูกแฟนบอลตะโกนใส่ พอสัมผัสบอลก็ถูกโห่ และเสียงตะโกนยังติดตามเขาแทบทุกจังหวะ
เขายอมรับภายหลังว่าเพียงต้องการให้เกมจบแล้วเดินทางออกจากบริสตอลให้เร็วที่สุด
การฉลองประตูต่อหน้าแฟนทีมเก่า
เกมที่สนามเมมจบลงด้วยผลเสมอ แต่เรื่องราวยังไม่จบ เพราะเมื่อทั้งสองทีมเจอกันอีกครั้งที่สนามของเรดดิ้ง คิวร์ตันทำประตูชัย
ครั้งนั้นเขาหันไปฉลองต่อหน้าแฟนบอลบริสตอล โรเวอร์ส ซึ่งตามรายงานมีแฟนบอลของทีมเก่าอยู่ในฝั่งทีมเยือนเป็นจำนวนมาก
มันเป็นปฏิกิริยาที่เข้าใจได้ในมุมของนักฟุตบอล เพราะเขารู้สึกว่าตัวเองถูกปฏิบัติอย่างไม่เป็นธรรมก่อนหน้านั้น
แต่เรื่องแบบนี้ก็แสดงให้เห็นว่า การกลับไปเจอสโมสรเก่าสามารถเปลี่ยนอารมณ์ของนักเตะได้อย่างมาก
ฟุตบอลจึงไม่ได้เป็นเพียงเรื่องของแท็กติกหรือความสามารถ แต่ยังเกี่ยวข้องกับความทรงจำและความรู้สึกส่วนตัวของคนในสนามด้วย
มี “กฎของนักเตะเก่า” จริงหรือ?
ในอังกฤษมีคำพูดเล่น ๆ ที่แฟนบอลและนักข่าวใช้เรียกปรากฏการณ์นี้ว่าเป็น “กฎของนักเตะเก่า” หรือความเชื่อว่าอดีตนักเตะมักกลับมายิงทีมเก่า
แน่นอนว่าไม่มีสูตรตายตัวที่บอกว่าทุกคนจะต้องทำประตูได้
แต่ความน่าสนใจอยู่ตรงที่มีงานวิจัยพยายามตรวจสอบว่าแรงจูงใจของนักเตะเปลี่ยนหรือไม่เมื่อต้องพบอดีตต้นสังกัด
งานวิจัยพบว่านักเตะมีแรงฮึดเพิ่มขึ้นเมื่อเจอสโมสรเก่า
งานศึกษาที่นำโดย ดร. อาร์ตูร์ อัสซันสกี จากสถาบันเศรษฐศาสตร์ชั้นสูงในกรุงมอสโก และตีพิมพ์ในวารสารด้านเศรษฐศาสตร์พฤติกรรมและการทดลองเมื่อปี 2022 ศึกษาข้อมูลจากลีกใหญ่ของยุโรปหกประเทศ
หนึ่งในข้อค้นพบสำคัญคือ นักเตะพรีเมียร์ลีกที่ต้องพบสโมสรเก่ามีแนวโน้มที่จะยิงมากขึ้น
ขณะที่ในกัลโช่ เซเรีย อา นักเตะมีแนวโน้มทำประตูได้มากขึ้นเมื่อเจอกับอดีตต้นสังกัด
สิ่งที่น่าสนใจยิ่งกว่านั้นคือ นักเตะบางคนยังมีแนวโน้มทำผลงานดีกว่าเดิมเมื่อเล่นเกมเยือนสนามของสโมสรเก่า โดยเฉพาะในสถานการณ์ที่พวกเขาเคยได้รับโอกาสลงเล่นจำกัด หรือย้ายออกมาโดยได้รับค่าตอบแทนที่ลดลง
นั่นทำให้เรื่องนี้ดูเหมือนจะมีมากกว่าแค่ความเชื่อของแฟนบอล
ไมเคิล ดอว์สัน: บางครั้งมันเจ็บเพราะยังรักทีมเก่า
ไมเคิล ดอว์สัน เป็นตัวอย่างที่ตรงข้ามกับอเดบายอร์อย่างน่าสนใจ เพราะเขาไม่ได้ออกจากท็อตแนมด้วยความขัดแย้ง
ดอว์สันลงเล่นให้สเปอร์สมากกว่า 300 นัดและเคยเป็นกัปตันทีม ก่อนย้ายไปฮัลล์ ซิตี้ในปี 2014 เพราะไม่ได้อยู่ในแผนของเมาริซิโอ โปเชตติโน
แฟนบอลยังให้การต้อนรับเขาอย่างอบอุ่นเมื่อกลับไปเยือนทีมเก่า แต่ตัวนักเตะกลับยอมรับว่าการกลับไปเล่นที่นั่นเป็นเรื่องยากทางความรู้สึก
เขายังรักสโมสร ยังมีความผูกพันกับทีม และอยู่ที่นั่นมานานกว่าสิบปี
นี่คืออีกด้านหนึ่งของเรื่องราวนักเตะเก่า เพราะแรงกระตุ้นไม่ได้จำเป็นต้องเกิดจากความโกรธ
บางครั้งมันเกิดจากความรัก
เวส มอร์แกนต้องการพิสูจน์ว่าการย้ายทีมคือการตัดสินใจที่ถูกต้อง
เวส มอร์แกน ย้ายจากน็อตติงแฮม ฟอเรสต์ไปเลสเตอร์ ซิตี้ในปี 2012 ซึ่งเป็นช่วงที่ฟอเรสต์กำลังเผชิญปัญหาทางการเงิน
เขาเป็นเด็กปั้นของฟอเรสต์และลงเล่นให้ทีมมากกว่า 400 นัด ดังนั้นการกลับไปสนามซิตี้ กราวด์ในฐานะคู่แข่งจึงเป็นประสบการณ์ที่ไม่ธรรมดา
มอร์แกนยอมรับว่ารู้สึกแปลกมากเมื่อกลับไปเล่นกับทีมเก่า แต่สิ่งที่เขาคิดในตอนนั้นคืออยากพิสูจน์ให้เห็นว่าการย้ายทีมเป็นการตัดสินใจที่ถูกต้อง
ท้ายที่สุด ประวัติศาสตร์ก็ให้คำตอบ เพราะมอร์แกนเป็นส่วนสำคัญของเลสเตอร์ในทีมที่สร้างปาฏิหาริย์คว้าแชมป์พรีเมียร์ลีกในปี 2016
ดังนั้นบางครั้งการกลับไปเจอทีมเก่าไม่ใช่เรื่องของการแก้แค้น แต่เป็นความต้องการพิสูจน์ตัวเอง
เอ็มมานูเอล อเดบายอร์ กับหนึ่งในการฉลองประตูที่จำไม่ลืม
ถ้าพูดถึง “นักเตะหลอนทีมเก่า” ชื่อของ เอ็มมานูเอล อเดบายอร์ แทบหลีกเลี่ยงไม่ได้
ในปี 2009 อเดบายอร์ย้ายจากอาร์เซนอลไปแมนเชสเตอร์ ซิตี้ และเมื่อกลับไปเจอสโมสรเก่า เขาทำประตูได้
จากนั้นเขาวิ่งเต็มสนามไปยังฝั่งแฟนบอลอาร์เซนอลก่อนฉลองต่อหน้าพวกเขา
ภาพดังกล่าวกลายเป็นหนึ่งในฉากที่ถูกพูดถึงมากที่สุดในพรีเมียร์ลีก โดยเฉพาะเมื่ออเดบายอร์เปิดเผยภายหลังว่าเขาเผชิญกับคำด่าทออย่างรุนแรงในวันนั้น
เหตุการณ์ดังกล่าวสะท้อนถึงรูปแบบสุดขั้วของปรากฏการณ์นักเตะเก่า เพราะความสัมพันธ์ระหว่างแฟนบอลกับนักเตะไม่ได้จบลงทันทีเมื่อการย้ายทีมเกิดขึ้น
บางครั้งความรู้สึกยังติดอยู่ทั้งสองฝ่าย และกลับมาปะทุอีกครั้งในวันที่ต้องยืนอยู่ฝั่งตรงข้าม
บ็อบบี้ คัมวา จุดประกายเรื่องเดิมในฟุตบอลลีกล่าง
เรื่องราวแบบเดียวกันไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะพรีเมียร์ลีก
ในช่วงที่ผ่านมา บ็อบบี้ คัมวา ของบริสตอล โรเวอร์สก็กลายเป็นไวรัลหลังยิงประตูใส่นิวพอร์ต เคาน์ตี สโมสรเก่าที่เขาเคยช่วยให้อยู่รอดในลีกทูจากผลงานในช่วงท้ายฤดูกาล
แต่หลังจากย้ายมาอยู่กับคู่แข่งร่วมพื้นที่ แฟนบอลนิวพอร์ตก็ไม่พอใจกับการตัดสินใจนั้น
เมื่อคัมวาทำประตูได้ เขาเลือกวิ่งยาวไปฉลองต่อหน้าแฟนบอลของทีมเก่า
ภาพดังกล่าวถูกนำไปเปรียบเทียบกับอเดบายอร์ทันที
นี่เป็นหลักฐานอีกอย่างว่าปรากฏการณ์นี้ไม่ได้จำกัดอยู่แค่ชื่อดังหรือสโมสรระดับใหญ่ เพราะความรู้สึกของแฟนบอลกับนักเตะเก่าสามารถเกิดขึ้นได้ในทุกระดับของฟุตบอล
อเล็กซานเดอร์ อิซัคก็เจอกับแรงกดดันแบบเดียวกัน
หนึ่งในกรณีร่วมสมัยที่เห็นภาพชัดคือ อเล็กซานเดอร์ อิซัค หลังย้ายออกจากนิวคาสเซิล ยูไนเต็ดไปลิเวอร์พูลด้วยค่าตัวระดับสถิติของวงการฟุตบอลอังกฤษ
เมื่อกลับไปยังสนามเซนต์ เจมส์ พาร์ก เขาถูกแฟนบอลเจ้าถิ่นโห่และตะโกนใส่อย่างหนัก
เรื่องนี้แสดงให้เห็นว่าปฏิกิริยาของแฟนบอลสามารถทำให้บรรยากาศแตกต่างจากเกมปกติอย่างมาก
และคำถามที่น่าสนใจคือ หากนักเตะคนนั้นทำประตูได้จริง จะเกิดอะไรขึ้นต่อ?
นั่นคือช่วงเวลาที่ความสัมพันธ์ระหว่างอดีตกับปัจจุบันสามารถถูกท้าทายอย่างรุนแรงที่สุด
แดนนี เวลเบ็คคืออีกคนที่ชอบยิงทีมเก่า
แดนนี เวลเบ็ค เป็นอีกชื่อที่เหมาะกับเรื่องนี้อย่างยิ่ง เพราะเขามีสถิติยิงแมนเชสเตอร์ ยูไนเต็ดมากกว่านักเตะเก่ายูไนเต็ดคนอื่นในพรีเมียร์ลีก โดยมีจำนวนถึงหกประตู
เวลเบ็คเคยเติบโตมากับแมนเชสเตอร์ ยูไนเต็ด ก่อนย้ายออกไปและสร้างเส้นทางใหม่กับสโมสรอื่น
แต่เมื่อเจอทีมเก่า เขามักมีส่วนร่วมกับเกมในแบบที่แฟนบอลยูไนเต็ดอาจไม่ต้องการเห็น
นี่ทำให้เกิดคำพูดเล่น ๆ ว่า “กฎของนักเตะเก่า” และเวลเบ็คก็เป็นหนึ่งในคนที่ทำให้ความเชื่อนี้มีสีสันขึ้น
นักเตะไม่ได้แค่ยิงมากขึ้น แต่บางครั้งก็วิ่งหนักขึ้น
งานวิจัยที่กล่าวถึงก่อนหน้านี้ให้มุมมองที่น่าสนใจอีกอย่าง นั่นคือแรงจูงใจอาจไม่ได้แสดงออกผ่านประตูเพียงอย่างเดียว
ในสถานการณ์ที่นักเตะต้องการพิสูจน์ตัวเองต่อหน้าอดีตต้นสังกัด ความเข้มข้นในการเล่นก็สามารถเพิ่มขึ้นได้
การวิ่งมากขึ้น
การพยายามแย่งบอลมากขึ้น
การยิงมากขึ้น
หรือการกล้าตัดสินใจมากขึ้น
ทั้งหมดนี้อาจเป็นผลมาจากแรงจูงใจที่สูงขึ้น
แน่นอนว่าไม่ใช่นักเตะทุกคนจะตอบสนองเหมือนกัน แต่หลักการสำคัญคืออารมณ์สามารถส่งผลต่อพฤติกรรมในสนามได้
ทำไมเกมเยือนทีมเก่าถึงอาจยิ่งกระตุ้นนักเตะ?
การกลับไปเล่นในสนามเก่ามีความพิเศษ เพราะนักเตะต้องเดินผ่านสถานที่เดิม เห็นแฟนบอลเดิม และได้รับปฏิกิริยาที่อาจแตกต่างจากเกมทั่วไป
ถ้าเป็นแฟนบอลที่ยังรักเขา บรรยากาศอาจเต็มไปด้วยความอบอุ่น
แต่ถ้าการย้ายทีมมีปัญหา สนามเดิมก็สามารถกลายเป็นพื้นที่ที่เต็มไปด้วยเสียงโห่
ทั้งสองแบบสามารถกระตุ้นอารมณ์ของนักเตะได้ เพียงแค่แตกต่างกันคนละทิศทาง
บางคนต้องการแก้แค้น บางคนแค่ต้องการพิสูจน์ตัวเอง
นี่คือเหตุผลว่าทำไมเราไม่ควรเหมารวมนักเตะทุกคนที่ทำประตูใส่ทีมเก่าว่ากำลัง “แก้แค้น”
สำหรับคิวร์ตัน มันมีเรื่องความโกรธและการถูกแฟนบอลตำหนิ
สำหรับดอว์สัน มันคือความรู้สึกที่ยังรักสโมสรเดิม
สำหรับมอร์แกน มันคือการพิสูจน์ว่าการย้ายทีมเป็นทางเลือกที่ถูกต้อง
สำหรับอเดบายอร์ ความขัดแย้งกับแฟนบอลทำให้เรื่องราวยิ่งรุนแรง
ดังนั้นคำตอบของคำถามเดียวกันอาจแตกต่างกันไปในนักเตะแต่ละคน
ทำไมบางคนไม่ฉลองแม้ยิงทีมเก่าได้?
ในอีกด้านหนึ่ง นักเตะบางคนเลือกไม่ฉลอง แม้จะทำประตูได้
นี่มักเกิดขึ้นเมื่อความสัมพันธ์กับสโมสรเดิมยังดี หรือเมื่อผู้เล่นไม่ต้องการทำร้ายความรู้สึกของแฟนบอลที่เคยสนับสนุนตัวเอง
ท่าทีแบบนี้ก็มีความหมายไม่แพ้การฉลองแบบสะใจ เพราะมันสะท้อนว่าการย้ายทีมไม่ได้ทำลายความทรงจำทั้งหมดที่เกิดขึ้นก่อนหน้า
คิวร์ตันเองก็อธิบายเรื่องนี้ไว้อย่างน่าสนใจ เพราะหลังจากเวลาผ่านไปหลายปีและแฟนบอลโรเวอร์สเริ่มต้อนรับเขาอีกครั้ง เมื่อยิงประตูได้เขาก็เลือกไม่ฉลอง
เวลาอาจเปลี่ยนความสัมพันธ์ได้จริง
เวลาเป็นตัวช่วยรักษาแผลของการย้ายทีม
ช่วงเวลาหลังย้ายทีมใหม่ ๆ มักเป็นช่วงที่อารมณ์ร้อนที่สุด
แฟนบอลยังจำเหตุการณ์ได้
นักเตะยังจำเหตุผลของการย้ายได้
และทั้งสองฝ่ายยังไม่ทันมีเวลาปรับตัว
แต่เมื่อผ่านไปหลายปี เรื่องราวมักเบาลง
นักเตะอาจกลับมาได้รับการต้อนรับ
แฟนบอลอาจยอมรับการตัดสินใจ
และเกมที่เคยเต็มไปด้วยความโกรธอาจกลายเป็นเพียงความทรงจำ
นี่คือสิ่งที่เห็นได้ชัดจากเส้นทางของคิวร์ตันกับทั้งบริสตอล โรเวอร์สและโคลเชสเตอร์ ยูไนเต็ด
เมื่อฟุตบอลกลายเป็นเรื่องส่วนตัว
สิ่งที่ทำให้เรื่องราวเหล่านี้น่าสนใจคือมันแสดงให้เห็นว่าฟุตบอลไม่เคยเป็นเพียงการแข่งขันระหว่างทีมสองทีม
นักเตะมีประวัติ
แฟนบอลมีความทรงจำ
สโมสรมีวัฒนธรรม
และการย้ายทีมสามารถสร้างความรู้สึกที่แตกต่างกันอย่างมาก
เมื่อทั้งหมดมาพบกันในสนามเดียว เกมหนึ่งเกมจึงมีเรื่องราวมากกว่าคะแนนบนตาราง
“กฎของนักเตะเก่า” อาจมีเหตุผลมากกว่าที่คิด
เรื่องของ นักเตะยิงทีมเก่า อาจเริ่มต้นจากความเชื่อสนุก ๆ ของแฟนบอล แต่เมื่อมองผ่านงานวิจัยและเรื่องราวจากนักเตะจริง มันก็มีเหตุผลให้เราเข้าใจว่าทำไมปรากฏการณ์นี้ถึงเกิดขึ้นบ่อย
นักเตะอาจมีแรงจูงใจเพิ่มขึ้นเมื่อเจอสโมสรเก่า
บางคนยิงมากขึ้น
บางคนเล่นด้วยความเข้มข้นมากขึ้น
และบางคนต้องการพิสูจน์ว่าการตัดสินใจย้ายทีมของตัวเองเป็นสิ่งที่ถูกต้อง
อเดบายอร์เป็นตัวอย่างที่โด่งดังที่สุดในพรีเมียร์ลีก แต่เขาไม่ใช่คนเดียว
คิวร์ตันแสดงให้เห็นว่าความรู้สึกโกรธสามารถนำไปสู่การฉลองประตูอย่างสะใจ
ดอว์สันแสดงให้เห็นว่าการกลับไปเจอทีมเก่าอาจเจ็บปวดแม้การจากลาจะเกิดขึ้นด้วยความเคารพ
มอร์แกนแสดงให้เห็นว่าบางครั้งนักเตะเพียงต้องการพิสูจน์ว่าตัวเองเลือกเส้นทางถูกต้อง
เวลเบ็คกลายเป็นหนึ่งในนักเตะที่มีสถิติยิงต้นสังกัดเก่าโดดเด่นที่สุด
ส่วนในยุคปัจจุบัน อิซัคก็แสดงให้เห็นว่าการกลับไปสนามเก่าสามารถสร้างแรงกดดันมหาศาลได้
ทั้งหมดนี้ทำให้ “กฎของนักเตะเก่า” น่าสนใจกว่าคำล้อเล่นในวงการฟุตบอล เพราะมันสะท้อนธรรมชาติของนักกีฬาที่มีทั้งอารมณ์ ความทรงจำ และความต้องการพิสูจน์ตัวเอง
บางครั้งนักเตะไม่ได้ลงสนามเพื่อแก้แค้น
บางคนไม่ได้อยากทำร้ายทีมเก่า
และบางคนยังรักแฟนบอลสโมสรเดิมด้วยซ้ำ
แต่เมื่อเสียงนกหวีดดังขึ้น หน้าที่ของพวกเขาคือการเล่นให้ดีที่สุด
และถ้าคนที่ยืนตรงข้ามคืออดีตสโมสรของตัวเอง มันก็อาจเกิดแรงผลักบางอย่างที่ทำให้พวกเขาเล่นดีขึ้นโดยไม่รู้ตัว
นั่นอาจเป็นเหตุผลว่า ทำไมฟุตบอลถึงมีเรื่องเล่าประเภทนี้เกิดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำเล่า
อดีตอาจอยู่ข้างหลัง แต่ทันทีที่นักเตะเดินกลับเข้าไปในสนามเก่า ความทรงจำทั้งหมดก็สามารถกลับมามีชีวิตอีกครั้ง และบางครั้งมันก็มาพร้อมประตูที่แฟนบอลเจ้าถิ่นไม่มีวันอยากเห็น
อ่านข่าวฟุตบอลพรีเมียร์ลีกเพิ่มเติม
ติดตามข่าวสาร เรื่องราวน่าสนใจ และบทความเกี่ยวกับพรีเมียร์ลีกเพิ่มเติมได้ที่
ข่าวฟุตบอล BK8
สำหรับข้อมูลการแข่งขันและข่าวสารอย่างเป็นทางการ สามารถติดตามได้ที่
เว็บไซต์พรีเมียร์ลีกอย่างเป็นทางการ
